काभ्रेपलाञ्चोक/ काभ्रेपलाञ्चोकमा कृषि उत्पादन बढाउने लक्ष्य राखिए पनि गुणस्तरीय बीउ र विषादी व्यवस्थापनमा देखिएको कमजोरीले किसान प्रत्यक्ष प्रभावित भइरहेका छन्। सरोकारवालाहरूले नियमन, समन्वय र प्राविधिक ज्ञान अभावका कारण समस्या झनै जटिल बन्दै गएको बताएका छन्। धुलिखेलस्थित कृषि विकास कार्यालयमा आयोजित अन्तरक्रिया कार्यक्रममा सहभागीहरूले बीउ र विषादीको प्रभावकारी व्यवस्थापनबिना उत्पादन वृद्धि मात्र होइन, गुणस्तर सुधार पनि सम्भव नहुने स्पष्ट पारे। कार्यक्रममा बोल्दै जिल्ला समन्वय समिति काभ्रेका प्रमुख दीपककुमार गौतमले अनियन्त्रित र अवैज्ञानिक विषादी प्रयोगले मानव स्वास्थ्य र वातावरणमा गम्भीर असर पारिरहेको उल्लेख गर्दै नियमनलाई कडाइका साथ कार्यान्वयन गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याए। “उत्पादन बढाउने नाममा असुरक्षित अभ्यास बढ्नु चिन्ताजनक छ,” उनले भने। कृषि विकास कार्यालय काभ्रेका प्रमुख कुल प्रसाद दवाडी ले जिल्लामा बीउ तथा विषादीको बिक्री–वितरण अझै व्यवस्थित हुन नसकेको स्वीकार गरे। “गुणस्तरहीन सामग्रीका कारण किसानले नोक्सानी बेहोर्नुपरेको छ,” उनले भने, “यसका लागि प्रभावकारी अनुगमन र नियमन अपरिहार्य छ।” कार्यक्रममा प्रस्तुत तथ्याङ्क र कार्यपत्रहरूले नेपालमा बीउ र विषादी व्यवस्थापनबीचको असन्तुलनलाई उजागर गरेका थिए। बीउ बिजन गुणस्तर नियन्त्रण केन्द्रका प्रमुख वेनु प्रसाद प्रसाईले नेपालमा बीउ व्यवसायको सम्भावना भए पनि व्यवस्थापन र नीतिगत स्पष्टताको अभावका कारण अझै आयातमा निर्भर रहनुपरेको बताए। त्यस्तै, प्लान्ट क्वारेन्टाइन तथा विषाादी व्वस्थापन केन्द्रका वरिष्ठ बाली संरक्षण अधिकृत मनोज पोख्रेलले विषादीको आयात र प्रयोग वर्षेनी बढ्दो क्रममा रहेको तथ्य प्रस्तुत गर्दै यसको दुरुपयोग रोक्न कडा कानुनी कार्यान्वयन, जनचेतना र प्राविधिक ज्ञान विस्तार आवश्यक रहेको धारणा राखे। कार्यक्रममा सहभागी विभिन्न निकायका प्रतिनिधिहरूले बीउ उत्पादनदेखि बजारसम्मको शृङ्खलामा देखिएको कमजोरी सुधार्न सरकारी र निजी क्षेत्रबीच सहकार्य अनिवार्य रहेकोमा जोड दिएका थिए। रेशम विकास केन्द्र, बागवानी विकास केन्द्र, कृषि सहकारी संघ, स्थानीय तहका कृषि शाखा, कृषक समूह तथा प्राविधिकहरूको उपस्थितिमा भएको कार्यक्रममा गुणस्तरीय बीउ उत्पादन, सुरक्षित विषादी प्रयोग र बजार व्यवस्थापनबीच समन्वय हुन नसक्दा कृषि क्षेत्रले अपेक्षित उपलब्धि हासिल गर्न नसकेको निष्कर्ष निकालिएको थियो। कार्यक्रममा कृषि विकास कार्यालयले जिल्लामा देखिएका समस्या र चुनौतीबारे कार्यपत्र प्रस्तुत गरेको थियो भने विभिन्न निकायहरूले नीतिगत सुधार र कार्यान्वयनलाई सशक्त बनाउन सुझाव दिएका थिए।...
